اسماعيل الجرجاني ( زين الدين )

217

خُفى علائى ( خف علائى يا الخفية العلائية ) ( فارسى )

چون " رعاف " و " عرق آمدن " بسيار و مانند آن ، و لاغر شدن تن و ضعف آن ، و زرد شدن لون . علاج اندر آب زن نشستن هر روز يك زمان ، و غذاهاي معتدل قوي دهند چون ماء اللحم و زرده خايه نيم برشت و شادكامي . و علامت غليظي و سردي خون ، آنست كه اندامها بلمس سرد باشد و فربهي از پيه باشد نه از گوشت . علاج آن غذاهاي گرم و لطيف و اندك خوردن ، و رياضت معتدل هر روز يك زمان ، و سنجرينا و كموني و قلاقلى 10 و معجون الواح 11 دادن ، و اندر طعامهازيره و نانخواه و انگذان و خردل و انگزد و دارچيني به كار داشتن . اختناق رحم ( Strangulation of uterus ) سبب آن ، نايافتن مرد باشد . علامتهاي آن حالي پديد آيد ، همچون " صرع " ، ليك " صرع " با " تشنج " 12 باشد و اضطراب ، و اندرين علت ، " كفك " و " تشنج " نباشد . علاج آن مباشرت ، و عطسه 13 آوردن بكندش 14 و بلبل و غير آن ، و بوي نيلوفر و كافور و بنفشه و صندل سود دارد . رجا ( استسقاي رحم ( Hydrometra / شليمر ) " رجا " حالي باشد همچون حال " آبستن " و علامتهاي آن هيچ نباشد . علاج آن ماء الاصول با روغن بادام تلخ و روغن بيد انجير ، و استفراغ به ايارج فيقرا يا غاريقون مركب و به حب منتن 15 و مانند آن كنند . حمل ناپذيرفتن آنچه از جهت زن باشد به سبب فربهي به افراط و غلبه و سردي و تري مزاج يا گرمى و خشكى مزاج يا باذي . ( 1 / 250 ) علامتهاي آن اين حال پوشيده نيست و بسياري جايها ياد كرده آمده است . علاج اگر سبب ، سردي و تري و باذ غليظ باشد ، ماء الاصول و روغن بادام تلخ و